Erven en nalatenschap: alles wat je moet weten om goed voorbereid te zijn
Wat gebeurt er met je vermogen na overlijden? En hoe zorg je ervoor dat je nabestaanden niet met onzekerheid of financiële verrassingen achterblijven? Door je nalatenschap tijdig goed te regelen, creëer je rust en overzicht — voor jezelf én voor de mensen die je achterlaat.
In dit artikel lees je hoe erven werkt, hoe erfbelasting in 2026 wordt berekend, welke rol een testament speelt en waarom goede voorbereiding veel verschil maakt.
Wat is een nalatenschap?
Een nalatenschap bestaat uit alles wat iemand achterlaat na overlijden. Dat zijn niet alleen bezittingen zoals spaargeld, een woning of beleggingen, maar ook schulden en lopende verplichtingen. Erfgenamen krijgen dus het volledige financiële plaatje overgedragen.
Niet elke nalatenschap is automatisch positief. Daarom is het belangrijk om te weten welke keuzes erfgenamen hebben en hoe de verdeling verloopt.
Hoe werkt erven bij overlijden?
Wettelijke verdeling
Als er geen testament is opgesteld, bepaalt de wet wie de erfgenamen zijn. In de meeste gevallen zijn dat de partner en de kinderen. De partner krijgt de beschikking over de nalatenschap, terwijl de kinderen een vordering krijgen die pas opeisbaar is bij het overlijden van de langstlevende ouder.
Zijn er geen partner of kinderen, dan kijkt de wet naar andere familieleden, tot in de zesde graad.
Keuzes voor erfgenamen
Erfgenamen kunnen een nalatenschap:
- Zuiver aanvaarden: inclusief eventuele schulden
- Beneficiair aanvaarden: alleen erven als er na aftrek van schulden iets overblijft
- Verwerpen: helemaal afzien van de erfenis
Welke keuze verstandig is, hangt af van de samenstelling van de nalatenschap.
De rol van de executeur
De afwikkeling van een nalatenschap kan maanden duren. Er moeten administratieve, financiële en juridische stappen worden gezet. Vaak wordt in een testament een executeur benoemd. Deze persoon regelt onder andere:
- het informeren van instanties
- het betalen van rekeningen en schulden
- het doen van aangifte erfbelasting
- het verdelen van de nalatenschap
Is er geen executeur, dan moeten erfgenamen dit samen regelen. Dat kan in de praktijk leiden tot vertraging of spanningen.
Erfbelasting: hoe zit dat in 2026?
Wat is erfbelasting?
Erfbelasting is de belasting die je betaalt over het deel van de erfenis dat je ontvangt boven je vrijstelling. De hoogte van die vrijstelling en het tarief hangen af van de relatie tot de overledene.
Vrijstellingen erfbelasting 2026
De belangrijkste vrijstellingen in 2026 zijn:
- Partner: € 828.035
- Kinderen en kleinkinderen: € 26.230
- Kind met een beperking: € 78.671
- Ouders: € 62.110
- Overige erfgenamen: € 2.769
Deze bedragen gelden per erfgenaam.
Tarieven erfbelasting
Over het bedrag boven de vrijstelling gelden in 2026 de volgende tarieven:
- Partner en kinderen: 10% tot € 158.669, daarna 20%
- Kleinkinderen: 18% tot € 158.669, daarna 36%
- Overige erfgenamen: 30% tot € 158.669, daarna 40%
Wie betaalt de erfbelasting?
Iedere erfgenaam ontvangt een eigen aanslag van de Belastingdienst. Soms wordt de erfbelasting betaald vanuit de nalatenschap, maar het komt ook voor dat erfgenamen zelf geld moeten vrijmaken. Dat speelt vooral als het vermogen grotendeels vastzit in bijvoorbeeld een woning.
Betaaltermijn en aangifte
Aangifte: Nabestaanden hebben vanaf 2026 in totaal 20 maanden de tijd om aangifte erfbelasting te doen na het overlijden.
Betaling: Zodra u de definitieve aanslag erfbelasting heeft ontvangen, geldt er een betaaltermijn. Meestal moet het bedrag binnen twee maanden na dagtekening van de aanslag betaald zijn.
In sommige gevallen is uitstel van betaling of een betalingsregeling mogelijk.
Belangrijk: Voor overlijdens in 2025 en eerder gelden andere termijnen dan de hierboven genoemde 20 maanden voor aangifte (vanaf 2026).
Waarom een testament belangrijk is
Met een testament bepaal je zelf:
- wie je erfgenamen zijn
- wat zij ontvangen
- wie de nalatenschap afwikkelt
Zonder testament geldt automatisch de wettelijke verdeling. Dat sluit niet altijd aan bij je persoonlijke situatie, bijvoorbeeld bij een samengesteld gezin, een alleenstaande zonder kinderen of als je wilt nalaten aan een goed doel.
Testament en wilsverklaring: wat is het verschil?
- Testament: notarieel document over de verdeling van je nalatenschap
- Wilsverklaring: gaat over medische en persoonlijke wensen bij wilsonbekwaamheid
Samen zorgen deze documenten voor duidelijkheid en rust.
Nabestaanden goed voorbereiden
Goede voorbereiding helpt nabestaanden enorm. Denk aan:
- een overzichtelijke administratie
- vastgelegde wensen rondom uitvaart en verdeling
- een benoemde executeur
Zo voorkom je dat nabestaanden in een emotionele periode ook nog ingewikkelde keuzes moeten maken.
Laat je adviseren door een SEH Erkend Financieel Adviseur
Erven en nalaten raakt aan geld, maar ook aan vertrouwen en emoties. Een SEH Erkend Financieel Adviseur helpt je om:
- inzicht te krijgen in erfbelasting
- je nalatenschap fiscaal en financieel slim in te richten
- samen te werken met een notaris waar nodig
Goed advies zorgt voor rust, overzicht en zekerheid.
Zoek een SEH Erkend Financieel Adviseur bij jou in de buurt
Wil je weten welke SEH Erkend Financieel Adviseurs bij jou in de buurt zitten? Gebruik dan de zoekfunctie op deze site. Zo weet je zeker dat je goed zit.
Meer over Relaties, schenken en erven
Scheiden en de financiële gevolgen
Scheiden is niet alleen emotioneel, maar je moet ook veel regelen. Of je nu samenwoont, getrouwd bent in gemeenschap van goederen of onder huwelijkse voorwaarden, het is belangrijk om de juiste stappen te nemen...
Bekijk het artikel
Schenken bij leven
Hoe draag je vermogen over op een manier die past bij jouw wensen én bij je financiële toekomst? Steeds meer mensen kiezen ervoor om niet te wachten tot hun overlijden, maar al tijdens hun leven te schenken. Dat kan helpen om erfbelasting te beperken en geeft je de mogelijkheid om nu al iets te betekenen voor de mensen die je dierbaar zijn.
Bekijk het artikel
Samenwonen of trouwen: regel je financiën slim
Sta je op het punt om samen te gaan wonen of te trouwen? Dan is het belangrijk om je financiën goed te regelen en jullie samenlevingsvorm juridisch vast te leggen. Of je nu kiest voor een samenlevingscontract, een geregistreerd partnerschap of besluit te trouwen, elke optie heeft zijn eigen kosten en juridische gevolgen...
Bekijk het artikel